80/20 yada ABC kuralı olarak bilenen ve temeli Pareto Analizine dayanan görüşün iddia edildiği gibi doğru olmadığını düşündüğümü ara ara ifade etmişimdir. Bu konuyu daha detaylı incelemek istedim ve aşağıda düşüncelerimi açıklayan bir vaka analizi hazırladım:
1) Alfa ve Beta aynı işyerinde aynı hizmetleri üreten/pazarlayan iki personeldir. Alfa ve Beta’nın 31.10.2005 tarihinde Tablo 1’de açıklanan A ve B hizmetlerinde ürettiği katma değere göre performansları Tablo 2’deki gibidir. Yöneticileri personelin performansını A ve B hizmetlerinde ürettikleri katma değere göre yorumlamaktadır.
2) Yönetici Alfa’nın Beta’ya göre performansını düşük buluyor ve personelini inceliyor. Bulgularına göre;
Alfa işin gerektirdiği teknik becerilere sahip ve tecrübelidir. Ancak uzun süreli dikkatini muhafaza edememekte ve stres altında kaldığında karar vermede gecikmektedir. Bu nedenle özellikle A hizmetinin üretilmesinde/pazarlanmasında sorun yaşamaktadır. Ve bu sorunlar diğer çalışmalarına da aksetmektedir. Çalışmasının bir kısmını da düzeltme telafi işlerine ayırmaktadır.Beta da Alfa’nın sahip olduğu teknik becerilere ve tecrübeye sahiptir. Bununla birlikte uzun süreçlerde dikkatini muhafaza edebilmekte ve stres altında çalışma disiplinini koruyabilmektedir. Karar vermede ara sıra yanlış yapsa da aksiyon almada tereddüt yaşamamaktadır.
Beta da Alfa’nın sahip olduğu teknik becerilere ve tecrübeye sahiptir. Bununla birlikte uzun süreçlerde dikkatini muhafaza edebilmekte ve stres altında çalışma disiplinini koruyabilmektedir. Karar vermede ara sıra yanlış yapsa da aksiyon almada tereddüt yaşamamaktadır.
Yönetici Alfa ve Beta’nın mevcut bilgi, yetkinlik, tecrübe ve davranış envanterlerini değerlendirerek şu kararı verir:
- Alfa mümkün olduğunca A hizmeti yapmayacak tüm enerjisini B’ye verecektir. Böylelikle dikkatsizlik ve streste altında çalışmadan kaynaklanan hatalardan etkilenmeyecektir.
- Beta mümkün olduğunca A hizmetini götürecektir. A’da çalışmak onun için fazla sorun olmadığından bir aksama çıkmayacaktır. Vakit kaldıkça B hizmeti ile meşgul olacaktır. Ancak A hizmeti artık Beta’ya yönlendirilecektir.
Yönetici 07.11.2005 tarihinde Alfa ve Beta’nın A ve B hizmetlerinde ürettiği katma değere göre performansları Tablo 3’te listeler ve sonuç için kendini kutlar:
- Aynı personel ve süre içerisinde üretilen toplam katma değer %107 artmıştır. (Fazladan 9B daha üretilmiştir.)
- Telafi ve düzeltme maliyeti %29 azalmıştır.
- Personelin yönetimin uygun gördüğü (5 saatten az 10 saatten fazla olmayacak) ve kendisi için ayırdığı atıl zaman sadece Beta için 1 saat artmıştır.
3) 08.11.2005 tarihinde mühendislik/insan kaynakları bölümü en çok hangi personelin ne kadar katma değer ürettiğine dair çalışma yapmış; yapılan çalışmanın neticesinde de üretilen katma değerin personele dağılımı Alfa için %88, Beta için %12 olarak bulunmuştur. Bu sonucu tespit eden mühendislik/insan kaynakları bölümü kendilerini tebrik etmişlerdir. Sonuçlar 80/20 kuralını tasdik etmektedir.
Değerlendirme: Örneği dışarıdan bakan bir gözlemcinin dinamik bir sistemin evreleri olarak tasvir etmesi halinde incelersek;
- Alfa, Beta’ya göre davranışsal olarak daha zayıf kapasitededir
- Yönetici 31.10.2005 tarihinde sisteme müdahale etmiştir. Artık sistem başlangıç koşullarına göre hareket etmemektedir.
- Başlangıçta Beta kendi sahip olduğu becerilere göre hizmet üretmektedir. Ancak 31.10.2005’ten itibaren Alfa’nın sahip olmadığı becerilere göre de iş üretmeye başlamıştır. Yani Beta’nın iş üretiminin nedensel ilişkisi sadece Beta ve Beta’nın hizmet değişkenlerine göre belirlenmemektedir. Beta’nın iş üretimi, Alfa’nın sahip olmadığı beceriler, Alfa’nın işleri ve Yönetici’nin iş yönetme anlayışı değişkenlerinden de etkilenmektedir.
- Mühendislik/insan kaynakları bölümü %89 ve %11 sonuçlarını doğrudan ve sadece Alfa ve Beta ile ayrı ayrı ilişkilendirmiştir. Aslında gözlemlenen birlikte gerçekleşen ilişkisidir. Nedensel ilişki değildir.
- Beta’nın performansının bir bölümü Alfa’nın sonuçları içersinde kalmıştır. Çünkü Beta Alfa’nın yapamadığı işi üstlenerek ona yapabileceği iş için alan açmıştır. Beta üstlendiği ek işleri Alfa’dan daha iyi yapmıştır.
-
80/20 kuralı
f(Alfa) -> Alfa’nın becerileri/performansı -> Sonucun %89’u
f(Beta) -> Beta’nın becerileri/performansı -> Sonucun %11’i
Sistem düşüncesi
fs(Alfa) -> f( Alfa’nın becerileri Sonucun %89’u
Alfa’nın Beceriksizlikleri
Yöneticinin müdahalesi
Beta’nın Becerileri)
fs (Beta) -> (Beta’nın becerileri -> Sonucun %11’i
Beta’nın Beceriksizlikleri
Yöneticinin müdahalesi
Alfa’nın Beceriksizlikleri)
- Beta’nın performansına ait bazı sonuçlar Alfa’nın sonuçları içinde yer almaktadır. Yani performansın icra edildiği yer ile sonuçlarının gözlemlendiği yer arasında fark vardır.
80/20 kuralına göre ölçümlenen değişkenler ve sonuçlar üzerinde doğru yorum yapabilmek için sistemin değişkenler üzerindeki etkisini ölçmek ve bu değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini kurmamız gerekir. Betaları değerlendirirken sistemin onların performansına ait sonuçları (katma değerleri) nerelere, niçin ve nasıl kaydırdığı değerlendirmemiz gerekir. Alfaları da benzer bir değerlendirmeye almak gerekir; Alfa’nın sonuçları nereden, niçin ve nasıl geliyor, sonuçlar sadece Alfa’ya mı ait yoksa belirli bir düzenlemenin sonucu mudur?
80/20 kuralı Alfa’yı “hayati azınlık”, Beta’yı “önemsiz çoğunluk” olarak nitelendirir. Aslında önemsiz çoğunluğun ürettiği katma değerin bir kısmı hayati azınlığa ait sonuçlarda yer almaktadır. Bu yer değişimini fs (Alfa) fonksiyonu yönetmektedir. Hayatilik fs (Alfa)’nın, önemsizlik fs (Beta)’nın sonucudur. Toplam’da en çok katma değeri üretmek için sistem/yönetim bu iki fonksiyonu kullanmıştır. Alfa ve Beta’yı iki ayrı ekip, iki ayrı makine grubu, iki ayrı çalışan tipi, iki ayrı departman gibi yorumlayabilirsiniz. 31.10.2005 ve 07.11.2005 tarihleri de sistemin dinamik yapısını ve sürece dikkat çekmek içindir. Bu süre 1 ay, 1yıl, 5 yıl da olabilir. Sistem sürekli bilinçli ya da doğaçlama yoluyla müdahaleye uğrar. Ancak 80/20 kuralı bunu dikkate almaz. O an ki girdiler ile sonuçlar arasındaki birliktelik ilişkine odaklanır. Birliktelik ilişkisini gözlemlemek kolaydır. Hâlbuki asıl yapılması gereken nedensellik ilişkisini gözlemlemektir. Ancak bu diğerine göre zordur.
80/20 kuralını doğrulayan çok sayıda gözlem “hayati azınlık, önemsiz çoğunluk” önermesini doğrulamaz. 80/20 kuralı olsa olsa; “sistemlerin performansı (üretimi, toplam katma değerini) en büyüklemek için hayati azınlıklar ve önemsiz çoğunluklar (performans, verimlilik, vs.) deseni ürettiği” anlamına gelir.
Microsoft çalışanları verimliliklerini artıran