Korelasyon ve Nedensellik

Aslan burcudakilerin düşüp kollarını kırma ihtimalleri diÄŸer burçlara göre %15 daha fazlaymış. Yay burcunda olanlarında mide kanaması nedeniyle hastaneye kaldırılma olasılıkları diÄŸer burçlara göre %38 daha yüksek bir ihtimale sahipmiÅŸ. Bu istatistikleri veren Toronto'lu bir doktor. Hastalıkların risk analizi için yaptığı bir araÅŸtırmada bu verilere ulaÅŸmış. Hastalık ve kazalar ile burçlar arasında anlamlı bir korelasyon görülüyor. Ancak bunun sebebi burçların hastalık ve kazalar üzerindeki etkisi deÄŸil. Bu birlikte deÄŸiÅŸim iliÅŸkisinin bir nedensellik içerdiÄŸi söylemek çok zor. Korelasyon nedensellik deÄŸildir. Ancak istatistik yöntemleri açısından anlamlı bir birlikte deÄŸiÅŸim iliÅŸkisinin varlığından bahsedilmesi yanlış olmaz.  Bunun en önemli sebebi de kullandığımız istatistik yöntemleridir:

  • Birinci sebep seçilen deÄŸiÅŸkenler. Ölçülmesi kolay olan ve zaten diÄŸer sebeplerden ötürü elde bulunan(örneÄŸin tanımlama için kullanılan veriler, doÄŸum tarihi - burç gibi...) deÄŸiÅŸkenlerin kullanılması.
  • İkincisi hassasiyet ölçüleridir. %5'ler, %1'ler yada binde 1 ve onbinde 1'ler. Bu oranlar ya teamülle yada tecrübeyle belirlenir. Ancak bu hassasiyet oranlarını kabul etmenin kendi içinde tutarlı bir mantığı olsa bile gerçekçi hiçbir sebebi yoktur. %5'e göre anlamlı bir istatistiki deÄŸiÅŸim %1 göre anlamlı olmaya bilir. Bu iki durum arasındaki farkın tek sebebi bizim varsayımlarımızdır.
  • Üçüncüsü ise istatistiÄŸin ana öğretisi olan doÄŸal rassallığın etkisidir. Aslında doÄŸal rassallık belirsizliÄŸi, daha doÄŸrusu bize kapalı olan bilgi alanını ifade eder. Yani iki deÄŸiÅŸken arasında sırf rassallık nedeniyle bir korelasyon görülebilir.

İstatistik derslerinde en çok verilen örnek doğum oranları ile ülkedeye gelen leylek sayısı arasındaki muhtemel korelasyondur. Elbette ki bu korelasyon bir nedensellik ifade etmez. Ancak istatistiksel araçların sınırları hakkında bize önemli ipuçları verir.




Sayfa :  1