Yakın zamanda altı sigma ile okuduğum bir makalede American Society for Quality'in yayınladığı bazı istatistiklerden bahsediyordu. altı sigma felsefesini bir kenara bırakıp sadece bu istatistiklerin sesine kulak verilse bile konunun önemi ortaya çıkıyor. Malum, istatistiksel kontrolün kutsal aracı normal dağılımdır. Ve normal dağılımın 6 sigmaya isabet eden alanı sistemin yaklaşık %99,99966'sını kapsar. Altı Sigma ile çalışmak sistemin %99.99966'lık bir kesinliğine sahip olması anlamına gelir. Sistemlerimizin bu düzeyde doğru çalışmasına gerçekten ihtiyaç duyar mıyız? Neden % 99 yeterli değil? İşte ASQ'nun verdiği istatistikler bu soruların cevaplarını vermemizi kolaylaştırıyor: (Veriler ABD içindir.)

• Hastanelerde hergün 50 bebek düşürülmektedir.
• Her ay hemen hemen 7 saat boyunca elektrik kesintisi olmaktadır.
• Her saat, en azından 20,000 mektup, postada kaybolmaktadır.
• Yıllık bazda reçetelerde 200,000'den fazla hata yapılmaktadır.
• Her hafta, doktorlar 5,000 hatalı ameliyat yapmaktadır.
• Büyük havaalanları her gün 2 yanlış iniş yapıldığını raporlamaktadır.
  

Şimdi, sizce de 6 sigma zahmete değer mi, değmez mi?

 Popsci (Popüler Bilim) ev teknolojisi, havacılık ve uzay, ev eğlencesi, bilgisayar, kişisel sağlık gibi birçok kategoride en iyi 100 yeniliği seçmiş. Bu kategorilerinden biri de mühendislik. En iyi mühendislik yenilikleri içinde Çin'in 2008 Olipyatları için balonlarla inşa ettiği olimpiyat binası, büyük kanyonu yukarıdan izleme imkanı veren platform, yürüyen stadyum, trafik ve deprem gibi sorunlara çözüm getiren köprüler, en büyük kaplıca tesisi ve boru hattı var.

Ford'un Yüksek İcra Kurulu Başkanı Mulally, Ford’un küresel bir şirket olmaya ihtiyacı olduğunu belirtiyor. “Sadece ve sadece bir Ford yok, dünyanın çeşitli yerlerinde faaliyet gösteren birçok Ford var” diyor. Ama asıl konu Mulally’nin çözüm önerisi ve Toyota için söyledikleri: Önümüzdeki en iyi örneği takip etmeliyiz, dünyanın en iyisi Toyotadır, ve ben de bir Toyota üretim Sisteminin bir talebesiyim diyor. Ford açıkça Toyota'ya hakkını teslim etti. Biz de arada bir 1bilen'de Toyota hakkında yazılar yazıyoruz. Sebebi ise 100 yıllık bir geçmişe dayanan geleneksel bir sektörde Toyota'nın altına imza attığı başarılar. Bu başarılar o düzeydeki sektörün kurucusu Ford bile bunu çekinmeden beyan ediyor. Aşağıdaki grafikler Toyota’nın başarına ait birer delil. GM ve Ford yerinde sayarken Toyota her geçen gün değeri artırıyor. Mulally dünyanın en iyi üretim sisteminin Toyota üretim sitemi olduğunu ve rakiplerini yakalamak için uzun bir yolları olduğunu söylüyor. Ancak Toyota’nın dünyanın en güzel üretim sistemi olan büyülü bir makine; dünyayı değiştiren bir makine olduğunu söylemesi, hala Ford’un tarihi belleğinden ve varsayımlarından kurtulamadığını gösteriyor.

Çin artık ucuz emek faktörünün kendisi için daha fazla avantaj olamayacağını fark etmiş gözüküyor. Özellikle 2005'dte Çin'e uygulanan tekstil kotalarının kaldırılması ile gündeme gelen Çin'in ucuz, kalitesiz ve sınırlı çeşitteki büyük ölçekli avantajı olduğu iddiası bu gerçeğe dayanıyordu. Ancak Hindistan ve Vietnamın ucuz emek avantajını Çin'e karşı kullanmaya başlaması ve Çin girşimcilerinin de artık dünya pazarlarında önemli tecrübeye sahip olması Çin'i yeni avantaj faktörleri aramaya itmiş görünüyor. Bu arayış CH2M HILL'in Başkan Yardımcısı Dennis J. Stam'a göre yalın üretim ve teknoloji odaklı üretim anlayışı üzerinde odaklanıyor. Stam kendisini girişimciyi destekleyen hükümet programları ve ucuz emek avantajını kullanan Çin yerine yalın üretim ve teknoloji odaklı üretim avantajını kullanmak isteyen ve bu konuda istekli bir Çin bulduğunu ifade ediyor. Yetiştirdiği, uzmanlaştırdığı ve uyandırdığı büyük ve göreceli vasıflı iş gücü ile ucuz emek ile değil otomasyona dayalı ve yenilikçi bir üretim anlayışının peşindeler. Anlaşılan Çin pazar bilgisi edindikten sonra üretim bilgisi üzerinde yoğunlaşmak istiyor. Bu durum sadece uluslararası şirketler yada ortaklılar ile sınırlı değil, birçok Çin şirketi de bu yolda ilerliyormuş. Bizim de en büyük sıkıntılarımızdan birisi pazar bilgisi elde ettiğimiz sektörlerde üretim bilgisinde derinleşememek ve yenilikçilik bayrağını üstlenememek. Artık uyduruk Çin malı ifadeleri pek bir şey ifade etmiyor. Çin'e pazarın vermesi gereken, daha doğrusu temenni edilen tepki de ortalarda görünmüyor. Bilakis Çin pzazara tepki veriyor. Ve kendini yeniliyor. Kendisine bir yol haritası çiziyor. 

Chrysler 300 Serisi için üretilen bir hava filitesine ait bir sayfada şu ifadeyi gördüm: "We make it easy to do it right". Yani, doğru yapmak için kolay yapıyoruz diyorlar. Her süreç, ürünün her unsuru doğru içindir ve bu nedenle de biz kolay yapıyoruz anlamına geliyor. Ürün tasarımı kadar süreç tasarımları da doğru içindir.

Bir de konuya şöyle bakalım; doğru yapmak için insanlara kolaylaştırırım. Her iki ifadeyi de tehdit eden ve pratikte sıkça karşılaştığımız insanlara kolaylaştırmak için kolay yapmak. İşi, süreci, ürünü fark etmez.

Şimdi bir mühendis ve tasarımcı olarak kolay kelimesi yerine yalın, doğru kelimesinin yerine kalite/müşteri memnuniyeti/değer kelimelerini koyalım. Kalite ve müşteri memnuniyetine ulaşmak için ürün, süreç, iş yöntemleri, araç ve gereçleri yalınlaştırırım. Kulağa ne kadar çarpıcı geliyor. Ancak bunu tehdit eden ciddi bir sorun var. İnsanlara, müşteriye, çalışana kolaylaştırmak için yalınlaştırmak. Her iş kendine münhasır özel/kritik standartlara sahiptir. Bir ameliyat için, ameliyat ekibin işini hiç de yalınlaştırmayan uygulama kıyafetleri (bone, eldiven, ağızlık, vs.) kullanılır. Yani yalın ve kolay olan doğrudur anlamına gelmez.

Ancak yine de doğru yapmak için yalın ve kolay yapmak güzel bir rehberdir. İşimiz, ürünlerimiz, süreçlerimiz, teknolojimiz, alet ve araçlarımızı doğru yapmak için yalın yapmak daha etkili sonuçlar verecektir. Hatta bir niyet yada misyon bildirisinin doğrusu bulmak bile yalın olanı bulmak ile ilgilidir. Yalın ne basit, ne de kolaydır.

Geçtiğimiz günlerde 2006 yılı için Deming Uygulama Ödülü (Türkçe bilgi için...) sahiplerini buldu. Kalite denince akla ilk gelen isim Deming'dir. Japonya onun hatırasını yad etmek ve kalite bilinci zinde tutmak için her sene ödül veriyor. Bu ödüllendirme sürecini Japon Bilimadamları Birliği (JUSE-The Union of Japanese Scientists) üstlenmiş.

Tabi ki, bizim de bir ödülümüz var. Kalder'in verdiği Ulusal Kalite Ödülü. 2 Kasım'da işletme ve sivil toplum kuruluşları kategorisindeki ödüller sahibini bulacak. 90'ların ortalarında bu Kalder'in verdiği bu ödüllerin çok reklamı olurdu. Belirli bir ağırlığı vardı. Ancak son zamanlarda eskisi kadar gündeme gelmiyor. Bence 2001 krizi işletmeleri teknoloji ve üretim sorunlarını, projelerini ikinci plana atmasına neden oldu. Büyük küçük her işletme sermaye, nakit akışı, borç idaresi gibi işletmelerin mali yapısına yönelik işlere daha bir önem vermeye başladı. Tabi bir de pazar ile ilgili faaliyetler var. Ancak ödüller hala verilmeye devam ediyor.

Kalite ödülleri hakkında detaylı bilgi edinmek isteyenler buradaki çalışmadan faydalanabilir.

İnovasyon (yenilikçilik-yenilik) kavram olarak, hem bir süreci (yenilemeyi / yenilenmeyi) hem de bir sonucu (yeniliği) ifade eder. AB ve OECD literatüründe yenilikçilik, süreç olarak "bir fikri, pazarlanabilir bir ürün ya da hizmete, yeni ya da geliştirilmiş bir üretim ya da dağıtım yöntemine, ya da yeni bir toplumsal hizmet yöntemine dönüştürmeyi" ifade eder. Aynı kelime; bu yenilik anlamında, bu dönüştürme süreci sonunda ortaya çıkan, "pazarlanabilir, yeni ya da geliştirilmiş ürün, yöntem ya da hizmeti" de anlatır.*

Yaratıcılık ile yenilikçilik arasındaki en önemli ayrım pazarlanabilir olmak yada bir piyasa oluşturabilmektir. Hepimiz yaratıcı fikirlere sahip olabiliriz. Yaratıcı fikir yenilikçiliğin temel girdisidir. Ancak yaratıcılığı yenilikçiliğe geçişi sağlayan ürün haline dönüşebilme / ürün haline dönüştürebilme becerileridir. Bir piyasa oluşturacak, pazarlanabilir bir ürün ortaya çıkaracak yaratıcı bir süreç. Temeli yaratıcı bireysel dehaya dayandığı iddiaları doğru bile olsa örgütlü bir çabadır. 

* Kaynak: Tüsiad'ın Ulusal İnavasyon Sistemi Raporu
AB Uyum çerçevesinde Türkiye'nin ulusal eylem planı hakkında bir makale 
Kobiler için Yenilikçilik

-----------------------------------------------------
Hamiş: Bildirilere sonradan ek yapılmasını pek arzu etmiyoruz. Ancak bu bildiri çok eleştiri aldığı için aşağıda 1bilen.com'da yer alan diğer yenilikçilik bildirilerini listeledik. Ayrıca şu açıklamayı da dikkate alırsanız seviniriz. (Nemesis)

Avrupa Yenilikçilik Endeksi ve Türkiye'nin Performansı
Yenilikçiliğin Simyası
Ulusların Yenilikçilik Kabiliyeti
En Önemli Yenilikçilik Yönetimde Yenilikçilik
DEMOS'un Fikirler Atlası
Yenilikçiliğin Mayası
Yenilikçiliğin 5 İlkesi
Yenilikçilik Kültürü

ABD Irak işgali sonrası mali yapısında ciddi sorunlarla karşılaşmaya başldı. Dünya devi ( ! ) ekonomisiyle mütenasip büyük cari açıklar veriyor. Savaşı finanse etmek ve dünyaya çeki düzen vermek adına cari açığa razı oluyor. Ancak öyle görünüyor ki Bush hükümetinin dünya nizamı mefkuresi kendi sanayilerini de gölgede bırakıyor.

2003'ten beri ABD üreticilerinin mukayeseli maliyetleri rakiplerine göre bu üç sene de dramatik bir artış göstermiş. Hem vergiler hem de enerji maliyetleri ABD üreticilerini zorluyor. ABD üreticilerinin  2003 senesinde rakiplerine göre maliyet dezavantajı %22,4 iken bugün %31,7'ye çıkmış. Komünist Çinde bugün kurumlar vergisi %25 iken ABD'de toplam %40. Yerel yöneticiler ABD şirketlerine yalın üretimi, sıfır hatayı ve minimum israfı öneriyor. Savaş ABD'den çok uzaklarda olabilir. Ancak savaş ekonomisi hem mali piyasalarında hem yerel piyasalarında etkili oluyor. Bush hükümeti ABD işletmeleri için yalın üretim ve benzeri konularda danışmanlık yapan bir kuruluşun bütçesini 2007'de yarı yarıya düşürmüş.

Yönetimlerin sorularına istatistiğin verdiği cevapların kapsamı ve önemi her geçen gün daha da artıyor. Örneğin, bir reklamcılık kampanyasının arzulanan etkiyi gösterip göstermediğini ölçek için istatistikten daha iyi bir cevaplayacak bir yöntem var mı? İstatistik olmaksızın nasıl bilecektik? Hangi tedarikçiden A'dan mı B'den mi almalıyım kararını vermek için istatistiğe ne sıklıla müracat ediyorum? Benim tahmin sistemlerim yada ölçümlerin ne kadar güvenli? Benim tahmin eden sistemim, ne kadar doğru ve güvenilirdir? Müşterilerimizin mal kabulde ürünümüze ilişkin yaptığı ölçümlerin sonuçları bizim sevkıyat öncesi yaptığımız ölçümlerin sonuçları ile ne kadar uyumlu? Biz, bu mal teslim ölçütlerinde ne kadar özgüvene sahibiz?

Yukarıda sıralanan soruların tamamı istatiksel yöntemlerle verilebilecek cevaplardır. İstatistiğin dışında da yöntemler kullanılabilir: Sağduyu (her ne demekse), tecrübe vev fala bakmak. Sağ duyu, tecrübe yada fala bakmaya küçümsediğim yok. Ama bunlar birer karar hazırlama yöntemi değil sadece karar alma yöntemi. İstatistiğin güçlü olduğu en önemli özellerden biri de karar hazırlayabilme kapasitesidir. Karar hazırlamam içi diğer birçok yöntem kullanılabilir; doğrusal yada doğrusal olmayan sayısal yöntemler, kalitatif yönmtemler vb.

Birçok şirketi yaşamı istatistiksel yöntemlerden anlamadığı ve bu tip bilimsel sorgulamalardaki becerisizlikleri yüzünden son buldu. İstatistik önemli? Son yıllarda ülkemizde endüstri mühendislerinin görev aldığı temel iki alanda (planlama ve kalite) istatistiğin temel çalışma alanlarından: Tahmin ve tetkik.

Niye önemli? Çünkü istatistiksel ve bilimsel düşüncenin her ikisi de tahmin becerisini geliştiren temel donanımlardandır. Karar verme becerisi ile tahminleme becerisi arasında sıkı bir ilişki vardır. İnsanın ve örgütlerin hayatında tahminlerin ve öngörülerin büyük önemi var? Sadece iktisadi konularda değil, sosyal, politik ve hatta iklim ile ilgili konularda bile istatistik önemli bir yöntemdir. Siyasi partiler ve hatta meclis dışı birçok grup sürekli neden anket yaptıyor?

İstatistik, mantık, değişim, zaman serileri, mukayeseli kontrol gibi çok az sayıda ilkeye dayanır. Bunlar içinde bir derece öne çıkan değişimdir. Değişim karar hazırlamanın, karar vermenin ve istatistiğin temel anahtarıdır. Değişim örgütler ve insanlarla ne kadar ilgiliyse istatistik de o kadar önemlidir.

İşletmeler müşteri için değer üretimine giriştiğinde kendilerine yol gösterecek daha doğrusu referans teşkil edecek üç ölçüt üzerinde odaklanır. Hız, doğruluk (müşteri talepleri ile uyuşan kalite standartları) ve ekonomiklik (Gerçi ekonomilkliğin pratikte karşılığı ucuzluktur ama yazında ekonomiklik olarak geçer). İktisatta ise etkinlik, verimlilik ve ikitisadilik işletmelerin iktisadi referanslarını teşkil eden üç önemli ölçüttür.

Yani işletmeler müşterileri için hızlı, kaliteli ve ucuz ürünler üretirken kendi performansı için de etkin, verimli ve iktisadi olmak zorundadır. İşletmeler bu üç ölçütte anda başarılı olabilir mi? Hem kaliteli hem hızlı hem de ucuz olabilir mi? Önceleri buna inanırdım. Ancak ucuz olmanın eksik bıraktığı ürün ve süreçleri gördükçe buna olan inancım azalmaya başladı. Ucuz olmak; işletmeler açısından iktisadi olmak, eksik bırakmak anlamına gelmektedir. Müşteri değeri açısından bir işlevi olmayan nitelik ve süreçlerden arınmak anlamında değil, ürettiği ürün veya mevcut süreçleri düşük maliyete yapmak anlamında. Türkiye'de özellikle KOBİ'lerin temel yetenekleri en ucuz üzerine kuruludur. Ancak en ucuz olma ölçütünün maliyeti kendilerine pahalıya mal olmaktadır. Bence üç ölçütte de başarılı olmak yada sadece birinde başarılı olmaya (örneğin ekonomiklik) çalışmak doğru değil. Kendi ürün ve müşteri bölümünde pazarda en rahat hareket edebileceğin konumun gerektirdiği değerleri belirmek gerekiyor. Ferrari yada deBeer için en uygun fiyatın ne önemi var? Yada BİM mağazalarının açık ürün pazarlamaması ve sunum kalitesini hiç önemsemesi sadece birim ürünün minimum maliyetle sunulmasına odaklanması?

Üçü birden ne gerekli ne de mümkün!