Geçen hafta sonu bir yakınımın çocuğunu ders çıkışı almak için bir dershaneye gittim. Dersin bitip zilin çalmasını beklerken sıkılıp dershanenin koridorlarında dolaştım. Koridorda çeşit çeşit, renk renk panolar, çerçeveler vardı. Bunların içinden bir tanesi ilgimi çekti: Atatürk'ün Bursa Nutku başlığı altında, nutuktan çok bir hitabı andıran bir Türk gençliği tarifi! Arkaplanda Atatürk'ün resmi olduğu halde Bursa Nutku'nun yazılı olduğu bir çerçeve. Çok şaşırmıştım. İlk defa Atatürk'ün Bursa Nutku isimli bir hitabı olduğunu öğrenmiştim. Hem de ilkokul öğrencilerinin gittiği bir dershanenin çerçeveler içinde tebliğ ettiği bir parşömenden. Bursa Nutku denilen ve Atatürk'e atfedilen hitap, daha doğrusu aksiyoner Türk gençliği tarifi şöyle:
Türk Genci, devrimlerin ve cumhuriyetin sahibi ve bekçisidir. Bunların gereğine, doğruluğuna herkesten çok inanmıştır. Yönetim biçimini ve devrimleri benimsemiştir. Bunları güçsüz düşürecek en küçük ya da en büyük bir kıpırtı ve bir davranış duydu mu, Bu ülkenin polisi vardır, jandarması vardır, ordusu vardır, adalet örgütü vardır, demeyecektir. Elle, taşla, sopa ve silahla; nesi varsa onunla kendi yapıtını koruyacaktır.
Polis gelecek, asıl suçluları bırakıp, suçlu diye onu yakalayacaktır. Genç, "Polis henüz devrim ve cumhuriyetin polisi değildir" diye düşünecek, ama hiç bir zaman yalvarmayacaktır. Mahkeme onu yargılayacaktır. Yine düşünecek, demek adalet örgütünü de düzeltmek, yönetim biçimine göre düzenlemek gerek.
Onu hapse atacaklar. Yasal yollarla karşı çıkışlarda bulunmakla birlikte bana, başbakana ve meclise telgraflar yağdırıp, haksız ve suçsuz olduğu için salıverilmesine çalışılmasını, kayrılmasını istemeyecek. Diyecek ki, ben inanç ve kanaatimin gereğini yaptım. Araya girişimde ve eylemimde haklıyım. Eğer buraya haksız olarak gelmişsem, bu haksızlığı ortaya koyan neden ve etkenleri düzeltmek de benim görevimdir.
İşte benim anladığım Türk Genci ve Türk Gençliği!
(Vurgular bana ait.)
Bu hitabın Atatürk'e ait olduğuna inanamadım. Biraz araştırınca Bursa Nutku hakkında şüpheler olduğunu öğrendim. Özellikle ihtilallerin Türkiyesinde bu Nutkun unutturulmaya çalışıldığından bahsedenler de vardı. İşin açıksa Bursa Nutku aksiyonerlikten çok anarşiye davet ediyor. Yasal yollardan hak arama kaydı varsa da kurumların daha devrimi benimsediği şüphesini zikrediyor. Özellikle kurumların yeniden düzenlenmesi gereği ve inisiyatifin ele alınması ibareleri oldukça düşündürücü. Bu metin Atatürk'ün bir demeci midir değil midir bilmiyorum. Ancak bu metnin bir ilköğretim dershanesinin duvarlarında ne işi var? Şüpheli bir metnin daha çocuk yaşta öğrencilere Ata'nın dilinden model Türk genci olarak sunulması ne kadar doğru?