Mühendislik Psikolojisi yada Mühendislikte İnsan Faktörü

Mühendisliğin piri da Vinci'ye atıfla mühendisliğin özü akıllı zımbırtılar, zamazingolar hayal etmek ve tasarlamaktır diyebiliriz. Eğmek, bükmek de elbette belirli yöntemleri gerekli kılar. Ancak kanımca bunlar artık mühendislik uygulaması olmaktan çıkmıştır. Mühendislik de hayal etmekle başlar. Sonra akıl almaz icatlar ortaya çıkar. Kanıksanana kadar bu mühendislik ürünleri birçoklarımız için birer zamazingo olur. Mühendislerin hayatımıza soktuğu bu zamazingoları anlamak ve onları tanımak, psikolojisi ile mühendisliği bir araya getirmiştir; İnsan fakötrünü ve idrak etmeyi dikkate alan mühendislik uygulamaları üzerinde düşünmeyi gerekli kılmıştır.

İnsan faktörünü dikkate almak sadece kolay kullanım sağlayan teknoloji üretimek, insanların önceliklerini ve kullanıcılarının sınırlarını dikkate almak değil. Mühendislik psikolojisi ergonomik tasarımın ötesine geçen bir alan. Allison Yale, "İnsanlar insanın mühendisidir" diyor. Mühendislik psikolojisini "sadece insanlarla ilgili bir bilim dalı" olarak tanımlıyor. Mühendislerin zamazingo hayalleri üzerine olan çalışmaları, psikologların insan aklı üzerine çalışmaları bir araya gelerek mühendislik psikolojisi alanını oluşturur.

1940lar'a kadar, makine tasarımları, mühendislerin yegane çalışma alanı olarak görülürdü. Zaman ve hareket etütleri yapılır, insanlar ile makineler arasında bir uyum sağlanırdı. Ancak İkinci Dünya Harbi'nde yaşanan yüksek başarısızlık oranları dikkat çekti. Ve sonrasında yapılan çalışmalar bu başarısızlıkların altında ihmal edilen mühendislik psikolojisinin olduğu tespit edildi.

Dr. Stanley Roscoe'un Mühendislik Psikolojisinin Gençlik Çağı isimli makalesi konuya ilişkin okunması gereken önemli bir çalışmadır. Hiçbir savaş döneminde "İnsan mühendisleri", resmi mühendislik psikolojisi eğitimi almamıştı;  gerçekten de bu kavram daha icat edilmemişti. Ekipman tasarımında ve bu ekipmanların kullanımında insan faktörlerinin araştırılması psikoloji ve mühendisliğin çeşitli dallarını biraraya getirdi. Savaştan sonra da mühendislik psikolojisi alanı hızla gelişmeye başladı.

Roscoe mühendislik psikolojisini "Sistemlerin çalışmasında insan davranışının bilimi" olarak  tanımlıyor. Mühendislik psikologları, hem ekipman ve kullanma prosedürleri üzerinde hem de bilimsel ergonomik tasarım ilkelerinin uygulanması ve kullanıcıların eğitimi üzerinde çalıştıklarını belirtiyor.

Mühendislik psikolojisi ergoniminin fizyoloji'ye uygunluk vurgusunu psikolojiye uygunluk zurgusuna kaydırıyor. Makine insan algısının bir sonucu olarak ergonomi insanı makineye en uygun iliştiren bir uygulamalar bütünü şeklinde gelişmiştir. Ancak davranış okulu gelişince psikolojik insan algısı mühendislik alanında da etkili oldu. İnsan makinenin bir uzantısı gibi değil makineyi ve işlevini idrak etmeye ihtiyacı olan ve hazırlaması gereken bir psikolojik varlık olarak değerlendirilmeye başlanmıştır. Sonrasında bir sistem bileşeni, bir kaos yolcusu... 

Yorum



 
İsim

Eposta

URL


Hatırla?

Yorum


Onay kodu
Onay kodu