Doğal bir büyüme sürecini yaşayan işletmelerde süreçler çoğu zaman günün zorlamaları ile kendiliğinden oluşur. Özellikle patron işletmelerinde bu süreçler işletme sahiplerinin bizzat kendisi tarafından belirlenir ve faaliyete geçirilir. Süreçler zaman içinde rasyonelliğini ve etkinliğini kaybeder hatta birçoğu masraf merkezi olmaktan öteye geöemez. Ancak yapısal bütünlükte aldıkları rol ve bu süreçlerin örgüt içindeki gayriresmi etkinliğine göre bu süreçleri vazgeçilemez ve sorgulanamaz kılar. Özellikle alışkanlık halini alan süreçler vardır.
Bu konuda İSO 500'e giren ve 100'ü aşkın mağazası 300'den fazla bayisi (anlaşmalı satıcı) bulunan bir dış giyim mağazalar zincirinin lojistik süreçlerini örnek olay olarak inceleyebiliriz:
1. Mevcut durumda (2003) bu işletme yurtiçi/yurtdışı tedarikçiden ve kendi fabrikasından (farklı bir lokasyonda) tedarik ettiği malı aynı mahalde ancak farklı 3 depoda toplamakta ve yeniden barkodlamaktadır. Yeniden çünkü üretim merkezlerinde de barkodlanmakta ama bu barkodlar ana dağıtım depoları ve mağazalar ile uyumlu değildir.
2. Mal Kabulde tedariçiden gelen malın doğrulaması yapılmakta, sevk zamanı gelene kadar raf yada askı sistemleri ile sevk öncesi depolama yapmaktadır. Sev zamanı geldiğinde de mağazalara sevkiyat doğrulaması ve nakiye için yükleme yapmaktadır.
3. Mağazalar (Seri bozulması, tadilat, tutmayan ürün gibi) muhtelif sebeplerden bazı malları yeniden işlenmesi için geri göndermektedir. Mağazalara sevkiyatı yapılacak ürün sepetinin hazırlanmasında, sadece büyük/küçük mağaza ayrımı yapıldığından sadece sevk edilecek ürünlerin miktarları değişmektedir. Yani model, renk, beden, ürün türü gibi değişkenlere göre ürün sepeti farklılaşması yapılmamaktadır.
Ayrıca mağazalar hem mal kabul hem de yeniden işlemeye geri gönderim yapabilmektedir.
4. Yeniden işlenen ürünler tekrar depolara ve mal kabule gönderilir. Bazı ürünler mağazalara tekrar gittikten sonra tekrar yeniden işlemeye döner ki bu döngüyü 4-5 kez tekrarlayan ürünler vardır.
5. Bir de Toptan Satış bölümü vardır ki olanların bayilere satışı ayrı bir sevkiyat kısmından yapılır. Bayilerden iade mağazalara göre daha az olmakla birlikte mal kabulü de aynı zamanda Toptan Satışın kendi sevkiyat birimi yapar.
Özetle durum şöyledir:
-----: hatalı ürün nedeniyle gereksiz (ürüne katma değeri olmayan) hareket
-----: lokasyon sorunu nedeniyle gereksiz (ürüne katma değeri olmayan) hareket
İdeal ürün hareketi de aşağıdaki gibidir. Tabiki bu mavi ve özellikle de kızımızı çizgilerle ifade edilen hareketleri her zaman sıfırlamak mümkün değildir. Ancak ne kadar azaltılabilirse o kadar kardır.
Rakam vermek gerekirse;
6 aylık mal sevkiyatı 5 Milyon adettir ve bunun %25'i gereksiz olarak adlandırılan ürün sevk hareketleridir. Bu ürünlerin tekrar mağazalara gittiği ve tekrar yeniden işlemeye döndüğü düşünülürse yaklaşık 1000 ürün satışı için 1600 ürün/hareket sevk edilmekte ve 600 ürün/hareket tekrar işlem görmeden satışa çıkamamaktadır.